Polski

Iwonicz

Rozległa miejscowość, której część stała się najsłynniejszym podkarpackim uzdrowiskiem, znana z zabytkowego drewnianego kościoła i dawnego założenia rezydencjonalnego Załuskich.




Iwonicz pojawia się w źródłach historycznych na pocz. XV w., a w II poł. tego stulecia chlubi się już wspaniałą świątynią pw. Wszystkich Świętych, ufundowaną przez dziedzica miejscowych dóbr Marcina Iwanieckiego, konsekrowaną w 1464 r.

Inspirowany perłą z Haczowa kościół w Iwoniczu był jednak zbyt często przebudowywany, by zachować pierwotną stylistykę, jest za to od haczowskiego …. większy. Zasługa to właśnie przekształceń - przebudowy z poł. XVIII w., której zawdzięcza kościół wspaniały chór oraz kolejnej z końca XIX w., kiedy to powiększono nawę, dobudowano kaplice, przedsionek i przekształcono wieżę siedemnastowieczną wieżę, która jest zresztą wyższa o kilka metrów od tej w Haczowie. Niestety, ta ostatnia rozbudowa, dając szansę pomieszczenia się w świątyni szybko rosnącej liczbie parafian, odebrała jej zarazem czystość stylową, a wiec i szansę na światowe uznanie.

Kiedy jednak wejdziemy do wnętrza, pozostajemy pod ogromnym wrażeniem bogactwa i wysokiego poziomu artystycznego wyposażenia i polichromii. Dzieła barokowe współgrają tu z tymi z końca XIX w., stworzonymi przez artystów z regionu, podówczas chyba najwybitniejszych. Rzeźby i złocenia wykonał Józef Aszklar, pochodzący z Lubatówki, a tworzący w Haczowie, Iwoniczu i Krościenku, natomiast polichromię i liczne obrazy Paweł i Jan (ojciec i syn) Bogdańscy, ze słynnej zwłaszcza z przepięknych ikonostasów rodziny malarzy z Jaślisk.

W jednej z kaplic, zwanej kaplicą Załuskich znajdziemy epitafia z czarnego marmuru upamiętniające Karola Załuskiego i Amelię z Ogińskich Załuską, którzy przybyli do iwonickiego majątku z dalekiej Litwy i przekształcili Iwonicz w tętniące życiem uzdrowisko.

Nieopodal kościoła znajdziemy zresztą rodową rezydencję Załuskich - „Pałac Zimowy”, wzniesiony w latach 80. XIX w. dla kolejnego pokolenia rodziny. Piętrowy, murowany pałac, ozdobiony został czterokolumnowym portykiem oraz dwoma wykuszami przy narożnikach. Po obu stronach bocznych powtórzono podobne portyki dźwigające tarasy, a elewacja tylna (północna) składa się z dwóch ryzalitów, połączonych galerią ze szklanym dachem. Całość otacza park w typie krajobrazowym. Obecnie gruntownie odrestaurowany znajduje się w posiadaniu Uniwersytetu Rzeszowskiego, który przeznaczył go na Międzynarodowe Centrum Edukacji Ekologicznej.

Przy wejściu do parku znajduje się jeszcze jedna godna uwagi budowla. Jest nią dawny zbór ariański, wzniesiony na początku XVII wieku przez ówczesnego właściciela okolicznych dóbr - Jakuba Sienieńskiego, w kolejnym stuleciu zamieniony na spichlerz dworski. Ciekawą ozdobą budynku jest piękny, oryginalny zegar słoneczny z herbem Dębno - Sienieńskich. Został on zrekonstruowany częściowo przez wielkiego znawcę zegarów - dra Tadeusza Przypkowskiego z Jędrzejowa.

Droga z kościoła do pałacu prowadzi przez unikatowy kamienny most, rozciągnięty na potoku Iwonickim w 1782 r. i ozdobiony herbem Topór, którym pieczętował się Józef Ossoliński - ówczesny właściciel Iwonicza.


fot.: A. Kliczek, zatrzymujeczas.pl, CC-BY-SA-3.0 (1,3), wikimedia.com, Aktron CC BY (2), arch.UR (4)


Iwonicz

Iwonicz

Iwonicz